Istniejąca od
1925r. diecezja katowicka oraz działające w jej ramach
różnorodne instytucje kościelne, stały się w okresie
minionych kilkudziesięciu lat, twórcami bogatego i
stale narastającego zbioru dokumentów. Stanowią one
źródłową bazę dla badań na dziejami i kulturą
regionu górnośląskiego. Wszystkie akta powstające aż
do 1922r. są wytworami Kurii Biskupiej we Wrocławiu.
Historia natomiast samego Archiwum Diecezjalnego (od 1992
r. Archidiecezjalnego) w Katowicach, rozpoczęła się w
chwili powołania do życia przez kard. Adolfa Bertrama
Książęco - Biskupiej Delegatury dla polskiej części
Górnego Śląska (1921), później zaś na mocy decyzji
papieża Piusa XI Administracji Apostolskiej dla Śląska
Polskiego (1922). Administratorem Apostolskim mianowany
został ks. dr August Hlond, który jako pierwszy
rozpoczął starania o przejęcie akt dotyczących
terenów objętych jego jurysdykcją. Do oficjalnej
ekstradycji akt bieżących koniecznych dla urzędowania
Administracji doszło 19.09.1923 r. Przejęto wówczas z
Wrocławia zespół akt personalnych księży
inkardynowanych do Administracji Apostolskiej, akta
lokalne 128 parafii, akta wizytacyjne, protokoły
konwentów dekanalnych, akta dziekańskie i uposażeniowe
6 dekanatów, akta dotyczące zgromadzeń zakonnych oraz
akta rzeczowe. Kolejny raz doszło do przekazania tak
pokaźnego zbioru archiwaliów dopiero po 22.06.1927 r.
Fakt ten był bezpośrednią konsekwencją realizacji
postanowień zawartych w bulli papieskiej z dn.
28.10.1925 r. Vixdum Poloniae unitas. Wraz z organizacją diecezji należało również stworzyć nowoczesną kancelarię i archiwum Kurii Diecezjalnej. Pracami tymi zajął się już w 1925 r. ks. Juliusz Bieniek (1895-1978), późniejszy biskup pomocniczy diecezji katowickiej. Wszelkie zmiany w kancelarii oraz archiwum zostały przeprowadzone według tych samych zasad, jakie obowiązywały w archiwum Delegatury w Berlinie. Bp J. Bieniek uporządkował całość akt oraz ustalił system sygnatur funkcjonujący w kancelarii katowickiej do dnia dzisiejszego. Opracowanych przez bp. J. Bieńka system kancelaryjno - archiwalny przyjęty został także przez inne kurie diecezjalne w Polsce, uznano go bowiem za wzorcowy. Kolejną zasługą bp. J. Bieńka dla ratowania najcenniejszych, ale jednocześnie najbardziej zagrożonych archiwaliów z terenu diecezji katowickiej, była koncepcja stworzenia już w 1961 r. "ogólnodiecezjalnego Archiwum Ksiąg Metrykalnych". Inicjatywę tę udało się jednak zrealizować dopiero w latach 1998 -1999.
Tuż przed wybuchem II wojny światowej władze katowickiej Kurii Diecezjalnej postanowiły zabezpieczyć najbardziej wartościowe akta. Wywiezione z Katowic akta umieszczono w wiejskiej plebanii w Imielinie. Jednakże w czasie działań wojennych w 1945 r. plebania została zbombardowana, wszystkie zaś akta uległy spaleniu. Zachował się jedynie sporządzony jeszcze w okresie międzywojennym spis owych archiwaliów.
Ostateczne unormowanie działalności Archiwum Archidiecezjalnego w Katowicach nastąpiło w dn. 3.04.1991 r. z chwilą nadania mu przez ks. arcybiskupa Damian Zimonia statutu oraz regulaminu. Fakt ten posiadał charakter nie tylko formalnoprawny, ale stanowił rzeczywiste wyjście naprzeciw rosnącym zapotrzebowaniom osób korzystających z naszych zbiorów.